Παιδιά εθισμένα στο internet: Η μάστιγα της εποχής!

Το διαδίκτυο τείνει σταδιακά να γίνει ο κύριος σύντροφος εκατομμυρίων παιδιών παγκοσμίως. Ο θαυμαστός κόσμος των γνώσεων μιας παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας μαγνητίζει, αφού με εκπληκτική άνεση επιμορφώνει τις νέες γενεές σε ένα ασύλληπτο εύρος θεμάτων που στις προηγούμενες γενιές θα φάνταζε ως αποκύημα επιστημονικής φαντασίας. Μαζί με τα θετικά όμως, έρχονται και τα αρνητικά. Και οι γονείς σήμερα παλεύουν με μία νέα μάστιγα: τον εθισμό των παιδιών στο διαδίκτυο.

Τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Μεγάλη ευρωπαϊκή έρευνα έδειξε ότι ένας στους οκτώ εφήβους της χώρας μας παρουσιάζει σημάδια εξάρτησης από το διαδίκτυο, με αποτέλεσμα να παραμελεί βασικές δραστηριότητες, όπως το σχολείο. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα και σε άλλες έξι ευρωπαϊκές χώρες (Γερμανία, Ισπανία, Πολωνία, Ισλανδία, Ολλανδία και Ρουμανία) με γενικό συντονιστή τη Μονάδα Εφηβικής Υγείας του Νοσοκομείου Παίδων "Π. και Α. Κυριακού".

Συνολικά 14.000 έφηβοι (2.000 από κάθε χώρα), ηλικίας 15 και 16 ετών, κλήθηκαν να απαντήσουν σε ειδικά ερωτηματολόγια. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, πρόβλημα φαίνεται να αντιμετωπίζει το 12,7% των εφήβων του δείγματος, δηλαδή περίπου ένας στους οκτώ. Από αυτούς, το 1,7% θεωρείται "εθισμένο" στο internet, ενώ το υπόλοιπο 11% κάνει πολύ έντονη χρήση και βρίσκεται στα όρια της εξάρτησης. Σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες, η Ελλάδα βρίσκεται περίπου στο μέσο όρο της έρευνας, που είναι 12,7% για την οριακή χρήση και 1,2% για την εξάρτηση.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το 25% των εφήβων που κάνουν χρήση κοινωνικών δικτύων περισσότερο από δύο ώρες την ημέρα μπορεί να παρουσιάσουν συμπεριφορά εξάρτησης, ενώ η ύπαρξη 600 και πλέον διαδικτυακών φίλων συχνά σημαίνει ότι ο έφηβος έχει ήδη παρουσιάσει εξάρτηση.

Ένας άλλος παράγοντας είναι τα διαδικτυακά παιχνίδια, που αφορούν κυρίως τα αγόρια. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η έρευνα έδειξε ότι οι έφηβοι που παίζουν online games παρουσιάζουν διπλάσια πιθανότητα εξάρτησης από όσους δεν παίζουν. Οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή σε όσους ασχολούνται με αυτά για περισσότερο από 2,6 ώρες την ημέρα, καθώς αποτελεί ένδειξη εξάρτησης.

Ωστόσο, η δραστηριότητα που οδηγεί ταχύτερα στην εξάρτηση είναι ο διαδικτυακός τζόγος, καθώς οι έφηβοι που ασχολούνται με αυτόν έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να εξαρτηθούν από το Internet. Όπως προέκυψε, μάλιστα, οι Έλληνες έφηβοι παρουσιάζουν το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό ενασχόλησης με τον διαδικτυακό τζόγο (7,9%), υπολειπόμενοι μόνο των Ρουμάνων (12,9%).

Τι προκαλεί ο εθισμός στο διαδίκτυο

O εθισμός στο διαδίκτυο συντείνει ώστε πολλοί ανήλικοι να παρουσιάζουν τάσεις απομονωτισμού, δυσκολίες στην έκφραση και δυστοκία στις διαπροσωπικές σχέσεις, εκτός διαδικτύου. Αυστραλοί ειδικοί, μάλιστα, συμπεριλαμβάνουν πλέον τον εθισμό στο διαδίκτυο στη λίστα των σοβαρών ψυχικών διαταραχών. Κι αυτό αφορά όλους όσοι δηλώνουν "κολλημένοι" με το smartphone, το tablet ή το laptop τους, ανεξαρτήτως ηλικίας.

"Στην περίπτωση των παιδιών, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια αποτελούν μια ξεκάθαρη αιτία. Αλλά σε γενικές γραμμές, η υπερβολική χρήση της τεχνολογίας μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα" εξηγεί ο Δρ. Μάικ Κίριος, κλινικός ψυχολόγος από το Πολυτεχνείο του Σουίνμπερν και ένας εκ των συγγραφέων της έκθεσης.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι το να χρησιμοποιεί κάποιος το διαδίκτυο περισσότερο χρόνο από τον κανονικό (ο οποίος ορίζεται στις 2 ώρες ημερησίως για τους έφηβους), για ένα χρονικό διάστημα του ενός ή των δύο μηνών, δεν τον κατατάσσει στους εθισμένους. Η διάγνωση της εξάρτησης περιέχει και άλλα συμπτώματα όπως "στέρηση", χρήση του διαδικτύου για όλο και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ανεπιτυχείς προσπάθειες για να ελεγχθεί ή να μειωθεί η χρήση, παραίτηση από σημαντικές κοινωνικές δραστηριότητες ή δραστηριότητες αναψυχής, ανάπτυξη "ανοχής" (ανάγκη περισσότερου χρόνου σε δραστηριότητες του διαδικτύου όπως παιχνίδια, chat rooms), κ.λπ.

Τα παιδιά δηλαδή παραμελούν τον εαυτό τους, ξεχνιούνται στον υπολογιστή χάνοντας την αίσθηση του χρόνου, ακόμα και για 15 - 18 ώρες την ημέρα, προτιμούν να είναι στο διαδίκτυο από το να βγαίνουν με τους φίλους τους, πέφτει η σχολική τους επίδοση, ξενυχτούν έως τα ξημερώματα, ενώ όταν κάποιος από το οικογενειακό τους περιβάλλον "θίξει" το θέμα, αναπτύσσουν μια άμυνα, μια εχθρότητα απέναντί τους. Τα εθισμένα παιδιά πολλές φορές κρύβουν από γονείς και φίλους ακόμη και τις ώρες που απασχολούνται στο διαδίκτυο, ενώ η έξαρση θυμού και βίας είναι ιδιαίτερα έντονη όταν δεν έχουν Internet.

Φυσικά, η χρήση του υπολογιστή για πολλές ώρες καθημερινά, συχνά, προκαλεί και άλλα προβλήματα, όπως πονοκεφάλους, διαταραχές ύπνου ή/και διατροφής, αδιαφορία για την προσωπική υγιεινή, αλλά και οικογενειακά προβλήματα, όπως έλλειψη επικοινωνίας με τους γονείς και τα αδέλφια και έντονες εναλλαγές στη διάθεση. Επιπλέον, τα παιδιά που παρουσιάζουν εθισμό στη χρήση του διαδικτύου, συνήθως, λόγω της κόπωσης από το καθημερινό ξενύχτι, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν στα μαθήματά τους, χάνοντας ώρες από το διάβασμα και το σχολείο.

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς

Οι γονείς ανησυχούν, γιατί οι ίδιοι συχνά αγνοούν και αδυνατούν να χειριστούν έγκαιρα και αποτελεσματικά τέτοιου είδους προβλήματα, λόγω του γνωστού ψηφιακού χάσματος ανάμεσα στις γενεές. Κατ’ αρχήν, θα πρέπει να γίνει ένας σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην παθολογική, προβληματική χρήση του διαδικτύου, στον εθισμό στον κυβερνοχώρο και στην παρορμητική, ενθουσιώδη ή απλή χρήση του διαδικτύου.

Όταν οι γονείς ή οι εκπαιδευτικοί συνειδητοποιήσουν πως ένα παιδί έχει συμπτώματα εθισμού, θα πρέπει να απευθυνθούν σε ειδικό, προκειμένου να μπορέσει να βοηθήσει. Ακόμη και στην Ελλάδα υπάρχουν κέντρα απεξάρτησης των νέων από το διαδίκτυο.

Σε ότι αφορά στην πρόληψη, οι γονείς θα πρέπει να είναι εκπαιδευμένοι και ενήμεροι, να γνωρίζουν τι είναι το διαδίκτυο, ο υπολογιστής να βρίσκεται σε κοινόχρηστο χώρο, ώστε οι γονείς να μπορούν να γνωρίζουν πόσες ώρες απασχολούνται τα παιδιά στο διαδίκτυο και σε ποιες ιστοσελίδες, να υπάρχει ένα ανοιχτό κανάλι επικοινωνίας με τα παιδιά για το θέμα της σωστής και επικοδομητικής χρήσης του διαδικτύου, να προστίθενται φίλτρα στον browser, ούτως ώστε οι νέοι να μην έχουν πρόσβαση σε ιστοσελίδες με ακατάλληλο για την ηλικία τους υλικό, κ.λπ.

Η διατήρηση ενός καλού επιπέδου επικοινωνίας στην οικογένεια είναι θεμελιώδους σημασίας για την προστασία του εθισμένου παιδιού στη χρήση του διαδικτύου. Οι γονείς πρέπει να έχουν κοινή στάση στο θέμα της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Μία καλή μέθοδος είναι ο υπολογιστής να βρίσκεται σε χώρο κοινής χρήσης (όπως το σαλόνι του σπιτιού) και όχι στο δωμάτιο του παιδιού.

Επίσης, όπως συμβαίνει με κάθε ψυχολογικό πρόβλημα ή διαταραχή, οι γονείς θα πρέπει να επανεξετάσουν τη σχέση τους με τα παιδιά τους και τις συνθήκες που επικρατούν στην οικογένεια. Πρέπει να δείχνουν έμπρακτα το ενδιαφέρον τους για τα παιδιά τους και να βάζουν λογικούς κανόνες συμπεριφοράς μέσα στην οικογένεια, ακόμη και στη χρήση του διαδικτύου. Το Internet είναι εργαλείο. Δεν πρέπει να απαγορεύεται, αλλά να οριοθετείται.

H ομάδα του xalase